Rehabilitacja po endoprotezie biodra

Rehabilitacja po endoprotezie biodra

 

Anatomia stawu biodrowego

Staw biodrowy (łać. articulatio coxae) – staw kulisty tworzony przez głowę kości udowej oraz panewkę stawu biodrowego kości miednicznej. Przenosi ciężar ciała z tułowia na kończyny dolne oraz umożliwia ich ruchomość. Jeden z największych stawów organizmu człowieka.

Ilustracja

 

Zabieg endoprotezoplastyki (alloplastyki) przeprowadzany jest u chorych z zaawansowanymi zmianami zwyrodnieniowymi stawu biodrowego, u których dolegliwości bólowe nie ustepują pomimo stosowania środków farmakologicznych, a sprawność i poziom aktywności codziennej zaczynają
być utrudnione. Zabieg endoprotezoplastyki znosi wówczas ból oraz przynosi zadowalającą poprawe sprawności. Zabieg wykonany odpowiednio wcześnie daje dużo lepsze wyniki w stosunku do zabiegów wykonywanych w zaawansowanym stadium choroby. Rehabilitacja po endoprotezie biodra jest niezbędna częścią probramu leczenia po operacji alloplastyki stawu biodrowego.

Rodzaję implantów stawu biodrowego.

1. Metalowy implant typu Austin-Moor.

Znalezione obrazy dla zapytania austin moore

proteza typu Austim-Moore

Znalezione obrazy dla zapytania austin moore

2. Endoproteza Wellera stawu biodrowego.

3. Endoproteza cementowa typu Ultima

4. Endoproteza typu ABG-1

5. Endoproteza press-fitowa typu Corail

 W skład endoprotezy cementowej wchodza: głowa endoprotezy wykonana z metalu lub ceramiki, panewka z polietylenu o dużej gęstości (high density polyethylene– HDPE) oraz metalowy trzpień. Szyjka występuje w kilku rozmiarach w celu umożliwienia regulacji długości kończyny.

Podstawowym wskazaniem do‚ endoprotezoplastyki jest ból biodra utrudniający codzienna aktywność, uniemożliwiający pracę zawodową oraz wymagający stałego przyjmowania leków przeciwbólowych. Przeciwskazaniem jest zły stan internistyczny pacjenta ze szczególnym uwzględnieniem chorób układu krążenia oraz zaburzeniem krzepnięcia krwi. Do‚przeciwwskazan należą również choroby metaboliczne jak: cukrzyca, choroby tarczycy, nadnerczy, niewydolność nerek, watroby czy niewydolność krążeniowo-oddechowa oraz nadwrażliwość na ‚elementy składowe implantu

Rehabilitacja po endoprotezie biodra

W programie rehabilitacji po endoprotezie stawu biodrowego wyróżniamy 3 etapy:

1. Okres przedoperacyjny

2 Okres pooperacyjny wczesny 0-4doby od zabiegu

3. Okres pooperacyjny późny od 4 doby

 

Okres przedoperacyjny jest bardzo ważnym z tego względu, że często w badaniu stawu biodrowego możemy zaobserwować przykurcze, zmniejszenie siły mięśniowej. Po zabiegu operacyjnym  może to prowadzić do spowolnienia rehabilitacji, a w konsekwencji nawet do trwałego przykurczu zgięciowego w stawie biodrowym oraz skróceniu kończyny dolnej.

W okresie poprzedzajacym operacje u wszystkich pacjentów należy prowadzić
ćwiczenia:

  • czynne wolne,
  • czynne oporowe dla mięśni obreczy barkowej oraz kończyn górnych
  • czynne w odciażeniu,
  • czynne w odciążeniu z oporem,
  • czynne samowspomagane,
  • czynne oporowe dla kończyn dolnych,

Celem ćwiczeń przedoperacyjnych jest wzmocnienie siły i masy mięśniowej, zwiększenie ruchomośći w stawach, nauka chodu o kulach (poprawa koordynacji ruchowej), nauka właściwego wykonywania ćwiczeń izometrycznych. Ćwiczenia mają także na celu przygotować pacjenta psychicznie do rehabilitacji pooperacyjnej.

Okres pooperacyjny wczesny głównym celem w pierwszych dobach po operacji wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego jest niedopuszczenie do powikłań ze strony układu oddechowego i krążenia. Cwiczenia oddechowe zapobiegaja zaleganiu wydzieliny w drogach oddechowych, natomiast ćwiczenia izometryczne oraz czynne poprawiają trofikę tkanek oraz przyśpieszają gojenie się rany pooperacyjnej.

W okresie pooperacyjnym wczesnym  u wszystkich pacjentów należy prowadzić ćwiczenia izometryczne:

  • dociskanie kolan do materaca
  • zaciskanie pośladków
  • zgięcie grzbietowe stóp

Ćwiczenia wykonujemy najlepiej w seriach po 10-15 powtórzeń dla każdej grupy mięśniowej co 2 godziny. Napięcie utrzymujemy przez 5-10 sek., rozlużnienie 10-20 sek.

W 2 dobie po zabiegu następuje stopniowa pionizacja. Zmieniamy pozycję w łóżku z leżącej na półsiedzącą i na siedząca. Następnie z pomocą pionizatora (najczęściej parapodium) przechodzimy do pozycji stania. Jeżeli nie występują powikłania zakrzepowo-zatorowe oraz ze strony układu krążeniowo-oddechowego próbujemy wykonac kilka kroków w obrębie sali chorych. Kontynuujemy ćwiczenia izometryczne

3 doba

  • kontynuacja ćwiczęń z poprzedniego dnia
  • ponowna pionizacja, staramy się tylko asekurować pacjenta, zamiast parapodium dajemy pacjentowi balkonik .

4 doba

  •  balkonik zamieniamy na kule łokciowe. Rozpoczynamy nauke chodu z kulami od chodu 3 taktowego. (obie kule-noga operowana-zdrowa noga) w przypadku endoprotez cementowych chodzenie z kulami trwa 1,5 miesiąca. W przypadku endoprotez bezcementowych około 3 miesiące wspomagamy się kulami.

5-10 doba

  • kontynuujemy naukę chodu z kulami, pokonywanie przeszkód, chód bokiem i do tyłu. Chód do‚ tyłu kształtuje równowagę, koordynację oraz siłę mięśni grzbietu, posladków i ‚brzucha.
  • Rozpoczyna sie również ćwiczenia z ‚oporem za‚ pomocą taśmy elastycznej wzmacniając mięśnie odwodziciele i przywodziciele stawu biodrowego oraz obręcz barkową.
  • ćwiczenia trwajace 20–30 minut, 2 €lub3€ razy w€ ciągu każdego dnia zapewniają szybszy powrót do€ zdrowia

 

Należy unikać  zginania kończyny dolnej operowanej powyżej 90° przez 4 miesiące od zabiegu endoprotezoplastyki. Podczas całego procesu rehabilitacji wskazaniem do przerwania ćwiczeń będą:

  • zakrzepowe zapalenie żył,
  • zakazenia,
  • dolegliwości bólowe w obrębie uda i miednicy,
  • zwichniecie endoprotezy,
  • odklejanie się elementów protezy,
  • niewydolność krążeniowo-oddechowa.

Doskonałym uzupełnieniem rehabilitacji jest rowerek stacjonarny. Chory wykonuje stopniowo ruchy pedałowania do tyłu i do przodu i wraz z poprawą siły mięśniowej, po 4–6 tygodniach zwiększa się  obciążenie treningowe. Jazde na rowerze prowadzić można 2 razy dziennie po10–15 minut, 4 razy
w tygodniu.

Chodzenie bez pomocy kul:

  • endoproteza cementowa ok.3–4 miesiecy po zabiegu
  • endoproteza bezcementowa 3–6 miesiecy po zabiegu
  • kapoplastyka stawu biodrowego ok.1–2 miesiecy po zabiegu

Po zabiegu endoprotezoplastyki stawu biodrowego możemy w niektórych przypadkach spotkac się z zaburzeniami chodu:

  • skrócenie fazy podporu na kończynie operowanej,
  • asymetryczne obciążanie kończyn,
  • pochylanie tułowia na stronę operowaną,
  • opadanie miednicy podczas obciążania strony operowanej
  • zmniejszenie rotacji miednicy,
  • trudności w utrzymaniu równowagi.

Prawidłowo przeprowadzona rehabilitacja po endoprotezie biodra zapobiega wystapieniu w/w zaburzeń chodu.

 

 

rehabilitacja po endoprotezie biodra