Złamanie nadgarstka (najczęściej złamanie dalszej nasady kości promieniowej) potrafi „wyłączyć” rękę z codzienności na tygodnie: sztywność, obrzęk, spadek siły chwytu i ból przy podpieraniu się to norma po unieruchomieniu. Dobra wiadomość: w większości przypadków pełny lub bardzo dobry zakres ruchu da się odzyskać, ale wymaga to właściwego momentu startu, regularności i stopniowego obciążania.

Poniżej przedstawiamy praktyczny schemat rehabilitacji oraz przykładowe ćwiczenia, które fizjoterapeuci najczęściej wykorzystują w powrocie do sprawności.

Co ogranicza ruch po złamaniu?

Po unieruchomieniu (gips/orteza) w nadgarstku i dłoni zwykle pojawiają się:

  • sztywność torebkowo-więzadłowa (staw „zardzewiały” po bezruchu),
  • obrzęk i zaburzenia odpływu żylno-limfatycznego,
  • osłabienie mięśni przedramienia i dłoni,
  • ból ochronny (organizm „hamuje” ruch),
  • czasem blizna pooperacyjna (jeśli była stabilizacja) i tkliwość tkanek.

W praktyce rehabilitacja zawsze obejmuje 3 filary: zmniejszenie obrzęku/bólu → odzyskanie zakresu ruchu → odbudowę siły i funkcji chwytu.

Kiedy zacząć rehabilitację?

To zależy od rodzaju złamania i decyzji lekarza prowadzącego:

  • W trakcie unieruchomienia zazwyczaj można i warto ćwiczyć palce, łokieć i bark oraz pracować przeciwobrzękowo (o ile nie ma przeciwwskazań).
  • Po zdjęciu gipsu / po uzyskaniu zrostu wprowadza się pracę nad nadgarstkiem i siłą. Zrost kostny często ocenia się kontrolnie (np. RTG), a typowy czas unieruchomienia w prostszych przypadkach to kilka tygodni.

Najważniejsza zasada: nie przyspieszamy na siłę. Wczesne, agresywne rozciąganie lub dźwiganie potrafi wydłużyć ból i obrzęk.

Etapy powrotu do ruchomości – praktyczny plan

1) Okres unieruchomienia: utrzymaj sprawność „dookoła”

Cel: nie dopuścić do sztywności palców i utraty funkcji ręki.

Co robić (1–3× dziennie):

  • zaciskanie i otwieranie dłoni, „pompka” palcami,
  • zginanie/prostowanie palców oraz kciuka,
  • ruchy w łokciu i barku (pełny zakres),
  • unoszenie kończyny, delikatne „pompowanie” dla obrzęku.

To naprawdę robi różnicę: po zdjęciu gipsu łatwiej wraca chwyt i praca palców.

2) Pierwsze 1–2 tygodnie po zdjęciu gipsu: „odrdzewianie” bez walki z bólem

Cel: zmniejszyć obrzęk i bezpiecznie uruchomić nadgarstek.

Najczęstsze objawy: sztywność, uczucie „ciągnięcia”, obrzęk po aktywności.

Ćwiczenia (2–4× dziennie, krótkie serie):

  1. Zginanie i prostowanie nadgarstka (łokieć oparty o stół, ruch powolny).
  2. Odwiedzenie promieniowe i łokciowe (ruch „na boki”, bez rotacji).
  3. Nawracanie i odwracanie przedramienia (dłoń jak do podania ręki; obrót w prawo/lewo).
  4. Ślizgi ścięgien palców (różne pozycje: „hak”, „pięść”, „płaska dłoń”).
  5. Delikatny chwyt: ugniatanie miękkiej gąbki/piłeczki (bez bólu, bez „zaciskania na siłę”).

Wskazówka jakościowa: po ćwiczeniach może być „rozgrzanie” i lekki dyskomfort, ale ból narastający i utrzymujący się wiele godzin to sygnał, że było za dużo.

3) 3–6 tydzień: zakres + siła + funkcja

Cel: dołożyć kontrolowane obciążanie i wrócić do zadań dnia codziennego.

Co dokładamy:

  • ćwiczenia oporowe (guma, lekki hantel 0,5–1 kg, butelka wody),
  • ćwiczenia funkcjonalne (podnoszenie lekkich przedmiotów, odkręcanie, przenoszenie).

Przykładowy zestaw (3–4× w tygodniu):

  • zginanie/prostowanie nadgarstka z małym obciążeniem,
  • odchylenia na boki z gumą,
  • „młotek” w dłoni (rotacje przedramienia),
  • ćwiczenia chwytu: ścisk, pęseta (kciuk–palec wskazujący), praca nad wytrzymałością.

4) 6+ tydzień: powrót do sportu / cięższej pracy

Cel: tolerancja na podpór, dynamiczne obciążenia i pewność w ręce.

Tu wchodzi m.in.:

  • podpory przy ścianie → na stole → na podłodze,
  • ćwiczenia szybkości i koordynacji dłoni,
  • progresja ciężaru w martwym ciągu/kettlu/ćwiczeniach funkcjonalnych (jeśli to Twój cel).

W praktyce czas powrotu do pełnej funkcji jest indywidualny i zależy od typu złamania, leczenia (zachowawcze/operacyjne), wieku i systematyczności rehabilitacji.

Co najbardziej pomaga odzyskać ruchomość?

  • Regularność (krótkie, częste sesje są lepsze niż jedna długa raz na tydzień).
  • Praca przeciwobrzękowa (obrzęk = mniejszy zakres ruchu).
  • Stopniowanie obciążenia – najpierw ruch, potem siła, potem podpór i dynamika.
  • Terapia manualna / mobilizacje dobrane do etapu (nie „rozkręcanie na siłę” w ostrej fazie).

Kiedy trzeba skonsultować się pilnie?

Zgłoś się do lekarza lub fizjoterapeuty, jeśli pojawi się:

  • narastający, piekący ból nieadekwatny do ćwiczeń,
  • wyraźnie rosnący obrzęk, nadwrażliwość skóry, zmiana koloru/temperatury dłoni,
  • nasilone drętwienie palców, „prądy”, osłabienie chwytu,
  • ograniczenie ruchu, które mimo tygodni pracy prawie nie drgnęło.

To mogą być sygnały powikłań wymagających szybszej diagnostyki i prowadzenia.

Mini-plan domowy (bezpieczny start po zdjęciu gipsu)

Codziennie:

  • 3–5 min: palce + „pompowanie” dłoni
  • 3× dziennie po 5–8 powtórzeń: zgięcie/wyprost + ruchy na boki + rotacje
  • 1–2× dziennie: delikatny chwyt (gąbka/piłeczka)

Po 7–10 dniach (jeśli obrzęk i ból są pod kontrolą): dołóż lekki opór i ćwiczenia funkcjonalne.

 

Bibliografia

  1. Praktyczna Fizjoterapia: „Fizjoterapia po złamaniu dystalnej nasady kości promieniowej”.
  2. Medycyna Praktyczna (mp.pl): „Złamanie – ogólne zasady leczenia”.
  3. Czytelnia Medyczna: „Leczenie złamań nasady dalszej kości promieniowej”.
  4. Czytelnia Medyczna: Kordasiewicz B. „Leczenie złamań końca dalszego kości promieniowej”.
  5. Fizmedio: „Przykładowy plan rehabilitacji w złamaniu dystalnego końca kości promieniowej (wg Brotzmana i Wilka)”.