Migrena to nie tylko silny ból głowy, lecz przewlekła, napadowa choroba neurologiczna.  Migrena potrafi na wiele godzin, a nawet dni, wyłączyć pacjenta z codziennego funkcjonowania. Szacuje się, że cierpi na nią nawet 10–15% populacji. Choć przyczyny migreny są złożone i wieloczynnikowe, fizjoterapia może odegrać kluczową rolę w redukowaniu częstości i intensywności napadów.

Jakie są główne przyczyny migreny?

Migrena nie ma jednej, jasno określonej przyczyny. To choroba o charakterze wieloczynnikowym.
Do najczęściej wymienianych mechanizmów należą:
• Podłoże neurologiczne – nadwrażliwość układu nerwowego, zaburzenia w przewodnictwie serotoninergicznym i funkcjonowaniu pnia mózgu.
• Czynniki genetyczne – u osób, u których migrena występuje w rodzinie, ryzyko zachorowania jest większe.
• Stres i napięcie emocjonalne – długotrwałe obciążenie psychiczne może inicjować napady migreny.
• Czynniki środowiskowe – brak snu, odwodnienie, zmiany pogody, hałas czy światło stroboskopowe.
• Styl życia i dieta – nieregularne posiłki, alkohol, kofeina, a także niektóre produkty (np. sery dojrzewające, czerwone wino, czekolada) mogą prowokować lub nasilić jej napady.
• Układ mięśniowo-szkieletowy – szczególną uwagę zwraca się na napięcie mięśni karku, szyi i obręczy barkowej, które może być istotnym czynnikiem nasilającym migreny.

Rola fizjoterapii w zapobieganiu lub łagodzeniu migren

Fizjoterapia koncentruje się na ograniczaniu napięcia mięśniowego, poprawie postawy i zmniejszeniu czynników przeciążających układ nerwowy, zatem w przypadku nawracających migren sprawdzą się:

1. Terapia manualna i techniki mięśniowo-powięziowe
• Delikatne techniki mobilizacji stawów szyjnych i skroniowo-żuchwowych.
• Rozluźnianie mięśni karku, szyi, obręczy barkowej.
• Normalizacja napięcia w rejonie potylicy i podstawy czaszki.

2. Ćwiczenia usprawniające
• Ćwiczenia stabilizacji odcinka szyjnego i piersiowego kręgosłupa.
• Trening mięśni głębokich i poprawa kontroli posturalnej.
• Rozciąganie skróconych grup mięśniowych, zwłaszcza w rejonie szyi i klatki piersiowej.

3. Techniki relaksacyjne i oddechowe
• Nauka prawidłowego toru oddechowego.
• Trening relaksacji mięśniowej i redukcja napięcia emocjonalnego.

4. Elektroterapia i fizykoterapia

• TENS (przezskórna stymulacja nerwów) stosowana profilaktycznie lub w trakcie bólu.
• Krioterapia miejscowa (zimne okłady na kark/potylicę).
• Ciepłolecznictwo przy przewlekłym napięciu mięśniowym.

Niemniej ważna jest edukacja pacjenta w zakresie ergonomii pracy (zwłaszcza przy komputerze), omówienie czynników wyzwalających napady migren oraz wskazówki dotyczące odżywiania, nawodnienia i codziennej aktywności fizycznej.

Badania pokazują, że regularna fizjoterapia połączona z ćwiczeniami może zmniejszyć liczbę napadów nawet o 40-50%.

Jak zapobiegać nawrotom migreny?

Poza fizjoterapią, kluczowe znaczenie mają codzienne nawyki:

• Regularny sen i odpoczynek.
• Stałe godziny posiłków i unikanie produktów przetworzonych.
• Systematyczna aktywność fizyczna o umiarkowanej intensywności (spacery, joga, pilates, pływanie).
• Ergonomiczne stanowisko pracy – monitor na wysokości oczu, podparcie odcinka lędźwiowego.
• Techniki redukcji stresu – medytacja, mindfulness, ćwiczenia oddechowe.

Migrena to choroba wieloczynnikowa, w której dużą rolę odgrywa zarówno układ nerwowy, jak i mięśniowo-szkieletowy. Fizjoterapia – poprzez terapię manualną, ćwiczenia, techniki relaksacyjne i edukację – pozwala zmniejszyć częstotliwość i nasilenie napadów. Połączenie profesjonalnej terapii z dbaniem o styl życia daje pacjentowi realne narzędzia do walki z migreną i poprawy jakości życia.

 

 

Ewa Zemła
@fizjoterapia_zemla

Bibliografia
1. Domżał, T. M. (red.). Bóle głowy. Diagnostyka i leczenie. Warszawa: PZWL, 2017.
2. Kozubski, W., & Liberski, P. P. (red.). Neurologia. Podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: PZWL, 2020.
3. Prusiński, A. Bóle głowy. Warszawa: PZWL, 2014.
4. Stępień, A. (red.). Migrena i inne bóle głowy. Warszawa: Medical Tribune Polska, 2015.
5. Lewandowski, J., & Kubsik-Gidlewska, A. „Rola fizjoterapii w leczeniu migreny – przegląd piśmiennictwa.” Fizjoterapia Polska, 2018, 18(4), s. 74–82.
6. Kruszewski, M. „Znaczenie czynników środowiskowych i stylu życia w patogenezie migreny.” Polski Przegląd Neurologiczny, 2019, 15(2), s. 45–52.
7. Jaracz, J., & Kozubski, W. „Bóle głowy – aspekty kliniczne i terapeutyczne.” Neurologia i Neurochirurgia Polska, 2016, 50(1), s. 47–55.